Buurtwandeling 100 jaar Nassaukerk
Zaterdag 20 juni, 12.30 uur – 14.00 uur
voorafgaand aan de Buurtcantate Hoopvol Verzet.
In deze buurtwandeling lopen we door de Staatslieden- Spaarndammer- en Hugo de Groot-buurt. In deze vroegere arbeidersbuurten sloeg de ontkerkelijking al toe vanuit eind negentiende eeuw. Ontsnappen aan armoede, verkrijgen van politieke rechten, deelname aan sport op de ene vrije (zon-)dag die je had: dat alles gold hier als belangrijker dan een met ‘hokjesgeest’ geassocieerd christendom. Menige kerk die hier gesticht werd is dan ook al na enkele decennia weer verdwenen. Dat de Nassaukerk er nog steeds staat, en ook als kerk functioneert, is bijzonder. Tijdens de wandeling gaan we daar nader op in.
Gert van Klinken, kerkhistoricus, en Jaap Buning, buurtbewoner, leiden jullie langs een aantal opmerkelijke plekken die de (kerkelijke) geschiedenis van deze rode buurten kenmerkt. De wandeling begint in de Nassaukerk, wat voor kerk is dat eigenlijk?
Daarna zul je op verschillende plekken in de buurt verhalen horen, over pastoor Bram Denkers, over Adri de Waal Malefijt, moeder van al die daklozen die in eethuis Filah kwamen, over bisschop Bomers die woedend wegliep uit de Nassaukerk waar een middeleeuws mirakelspel werd nagespeeld. Overigens er gaan geruchten dat Maria ook in de Staatliedenbuurt is verschenen, maar dat heeft weer weinig met de Nassaukerk te maken.
Tijdens de wandeling zien we hoe de samenstelling van de bevolking in de loop der jaren veranderd is: veel vroegere buurtbewoners vertrokken rond 1960 naar het beloofde paradijs van ‘licht en ruimte’ in Purmerend, er kwamen nieuwe bewoners bij uit alle delen van het land en uit heel de wereld. Het is de moeite waard om erop te letten hoe opeenvolgende generaties hier in de huizen hebben gewoond (in het begin met één koudwater-kraantje per woning!) en in welke gezinssamenstelling. In het straatbeeld is – naast de relatieve afwezigheid van kerkgebouwen – het belang van het onderwijs opvallend – scholen had je hier juist heel veel. Net als instellingen voor maatschappelijk werk: er is hier altijd veel privaat initiatief geweest. De Nassaukerk ontstond als een gereformeerd project (het neo-calvinisme van Abraham Kuyper, politiek verbonden met de Antirevolutionaire Partij), maar ontwikkelde gaandeweg evengoed affiniteit met de sociaal-democratie (Drees). Het was een door en door rode buurt. In de jaren zeventig ontstond met Bob Ledegang een oecumenische samenwerking met de Magdalenaparochie, waar Bram Denkers als pastoor de opdracht had buurtgericht te werken. in 1982 ging de Nassaukerk samen op weg met de hervormde Prinsessekerk, waar Paula Irik vicaris was en Piet Vink zich als diaken had ingezet in voor het realiseren van een bejaardencentrum de Koperen Knoop. In diezelfde periode ontstond ook Kerk & Buurt met als eerste Kerk & Buurtwerker: Ricus Dullaert.
Ricus Dullaert, de eerste kerkenbuurtwerker, voert actie tegen de ontruiming van een pand in de Groen van Prinstererstraat. (1983)